<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="TX01n0001">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Corpus of Venerable Tai Xu's Buddhist Studies, Electronic version, No. 1 第一編　佛法總學(第1卷-第26卷)</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">太虛大師全書數位版, No. 1 第一編　佛法總學(第1卷-第26卷)</title>
			<author>民國 釋太虛著</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>TaiXu</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>26卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">TX</idno>.<idno type="vol">1</idno>.<idno type="no">1</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-06-30 01:34:41 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Corpus of Venerable Tai Xu's Buddhist Studies</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">太虛大師全書</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">第一編　佛法總學(第1卷-第26卷)</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Yin-Shun Cultural and Educational Foundation</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">印順文敎基金會提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【太虛】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
			</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2021-07-22">
			<name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<cb:mulu type="其他" level="1">判攝</cb:mulu><cb:mulu type="其他" level="2">佛藏擇法眼圖</cb:mulu><cb:div type="other">
<milestone unit="juan" n="10"/>
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0318a" n="0318a"/>
<lb ed="TX" n="0318a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">佛學大系</cb:mulu><head>佛學大系</head>
<lb ed="TX" n="0318a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">綱要</cb:mulu><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX01p0318a0201">一　三唯論</item>
<lb ed="TX" n="0318a03"/><item xml:id="itemTX01p0318a0301">二　三唯論之含攝
<lb ed="TX" n="0318a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX01p0318a0401">甲　三唯論的各攝</item>
<lb ed="TX" n="0318a05"/><item xml:id="itemTX01p0318a0501">乙　三唯論的互攝</item></list></item>
<lb ed="TX" n="0318a06"/><item xml:id="itemTX01p0318a0601">三　三唯論之貫通
<lb ed="TX" n="0318a07"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemTX01p0318a0701">甲　三唯論與大乘宗</item>
<lb ed="TX" n="0318a08"/><item xml:id="itemTX01p0318a0801">乙　三唯論與哲學</item></list></item></list></cb:div>
<lb ed="TX" n="0318a09"/>
<lb ed="TX" n="0318a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">一　三唯論</cb:mulu><head>一　三唯論</head>
<lb ed="TX" n="0318a11"/><p xml:id="pTX01p0318a1101">凡治徹頭徹尾之學，有「展手撐破虛空邊，伸腳踏透宇宙底」之大丈夫志量者，
<lb ed="TX" n="0318a12"/>殆皆有三個疑問橫亙心中，務求個完全解決。那三個疑問呢？一、名名色色的「本來
<lb ed="TX" n="0318a13"/>」是什麼？二、名名色色的「現行」是什麼？三、名名色色的「究極」是什麼？若有
<lb ed="TX" n="0318a14"/>此三個疑問必求解決，便於一切宗敎、哲學、皆有了研究的需要；若求個完全解決，
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0319a" n="0319a"/>
<lb ed="TX" n="0319a01"/>則佛學便成了唯一的需要。</p>
<lb ed="TX" n="0319a02"/><p xml:id="pTX01p0319a0201">佛學於上列三大問題的答案怎麼樣？</p>
<lb ed="TX" n="0319a03"/><p xml:id="pTX01p0319a0301">名名<note place="inline">精神的種現</note>色色<note place="inline">物質的種現</note>是無數無數差異區別的，此無數無數差異區
<lb ed="TX" n="0319a04"/>別的一一各各，都不是永久不壞滅的！是由生起始成而且不是永久不壞滅的，則一一
<lb ed="TX" n="0319a05"/>各各便都是暫有、偶有的！細細看來，不單是暫有、偶有，而且是無而忽有，有而卽
<lb ed="TX" n="0319a06"/>無，變時極速疾的。但恆通遍滿於無數無數類差各別，極速極速生成壞滅的名名色色
<lb ed="TX" n="0319a07"/>，確實是有未嘗異未嘗變、永不異永不變之性的。譬如有不隔不別不壞不失的水，故
<lb ed="TX" n="0319a08"/>那洶洶異相滔滔變現的波浪，得以無際無斷。但名名色色都是變異的，不是不變異的
<lb ed="TX" n="0319a09"/>，故此不變異的雖不可無亦不能有，祗得強名之曰「如」。換言之，則祗可強對此恆
<lb ed="TX" n="0319a10"/>遍而不變異的作個記號，名之曰「如」耳。其餘旣都是變變異異的名名色色，則便都
<lb ed="TX" n="0319a11"/>不是眞實的。蓋眞實的必常如是，常如是的必遍如是，然則眞的必是無變無異的，無
<lb ed="TX" n="0319a12"/>變無異的方是眞的，故名名色色皆不是眞，唯「如」是眞，強謂之曰「眞如」。眞如
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0320a" n="0320a"/>
<lb ed="TX" n="0320a01"/>旣是無乎不在無乎不然的，便可知佛學於名名色色之本體是甚麼的答案，就是「眞如
<lb ed="TX" n="0320a02"/>」了。</p>
<lb ed="TX" n="0320a03"/><p xml:id="pTX01p0320a0301">「眞如」是虛豁圓活的，是無形對無識別的，然則那無數無數物差類別、無常無
<lb ed="TX" n="0320a04"/>常生成壞滅的名名色色，是怎麼樣現起存在的呢？實在的祗是「眞如」，實無他物；
<lb ed="TX" n="0320a05"/>然現爲名名色色者，卽由眞如是無形對無識別的，所以不曾自知<note place="inline">無明</note>；復由眞如
<lb ed="TX" n="0320a06"/>是虛豁圓活的，所以又得欲知之心；欲知之心乍動，所知之境隨變，乃現爲名名色色
<lb ed="TX" n="0320a07"/>而眞如終不見，眞如雖不見而名名色色實皆眞如也。名名色色之貫持者，乃心之發生
<lb ed="TX" n="0320a08"/>力的意；名名色色之變異者，乃心之了別力的識；於是亦便可知佛學於名名色色之生
<lb ed="TX" n="0320a09"/>緣是甚麼的答案，就是「意識」了。</p>
<lb ed="TX" n="0320a10"/><p xml:id="pTX01p0320a1001">「意識」是參錯流動的，是有執見有創造的；然則那意識又何以不能契證眞如，
<lb ed="TX" n="0320a11"/>但發生了別那變異的名名色色呢？就因爲意識是眞如不自知而起的欲知，故所知的皆
<lb ed="TX" n="0320a12"/>是所變生的名名色色而不能知眞如也。然在意識持變的名名色色中，每每免不了迷悶
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0321a" n="0321a"/>
<lb ed="TX" n="0321a01"/>及牽逼之苦，由是意識對於名名色色又起了悟徹及解脫的心願。信有不由意識而生起
<lb ed="TX" n="0321a02"/>存在的不變不異眞如覺性，一旦契會，便得透脫名名色色，自在遍照。如此第一步便
<lb ed="TX" n="0321a03"/>觀察名名色色皆是意識變生的；此第一層已明確證知，則名名色色都唯意識，意識便
<lb ed="TX" n="0321a04"/>不去求知名名色色，貫持變異名名色色的力量便消減了。進觀意識卽眞如，眞如卽意
<lb ed="TX" n="0321a05"/>識⸺意識卽眞如，故意識便不生幻夢質礙；眞如卽意識，故眞如便圓成了「妙覺明
<lb ed="TX" n="0321a06"/>知」。眞如圓成了妙覺明知，故徹體圓照名名色色而自性虛靈不昧；意識不生幻夢質
<lb ed="TX" n="0321a07"/>礙，故隨緣普現名名色色而當相融映無盡；是之謂無上正等覺。於此便可知佛學於名
<lb ed="TX" n="0321a08"/>名色色之究極是甚麼的答案，就是「妙覺」了。</p>
<lb ed="TX" n="0321a09"/><p xml:id="pTX01p0321a0901">將上來所說的歸納起來，便結成三唯勝義。那三唯勝義是：第一、說明「實在」
<lb ed="TX" n="0321a10"/>是「眞如」的「唯性論」，第二、說明「現有」是「意識」的「唯心論」，第三、說
<lb ed="TX" n="0321a11"/>明「究極」是「妙覺」的「唯智論」。此三唯論，便是佛學的大系了。</p></cb:div>
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0322a" n="0322a"/>
<lb ed="TX" n="0322a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">二　三唯論之含攝</cb:mulu><head>二　三唯論之含攝</head>
<lb ed="TX" n="0322a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">甲　三唯論的各攝</cb:mulu><head>甲　三唯論的各攝</head>
<lb ed="TX" n="0322a03"/><p cb:type="pre" xml:id="pTX01p0322a0301">　　　　五　　蘊┐
<lb ed="TX" n="0322a04"/>　　　　十 二 處├根本法性┐
<lb ed="TX" n="0322a05"/>　　　　十 八 界┘　　　　│
<lb ed="TX" n="0322a06"/>　　　　三　　毒┐　　　　│
<lb ed="TX" n="0322a07"/>　　　　三　　業├六凡法性├眞如性
<lb ed="TX" n="0322a08"/>　　　　三　　有┘　　　　│
<lb ed="TX" n="0322a09"/>　　　　四 聖 諦┐　　　　│
<lb ed="TX" n="0322a10"/>　　　　十二緣起├四聖法性┘
<lb ed="TX" n="0322a11"/>　　　　六度萬行│
<lb ed="TX" n="0322a12"/>　　　　二 轉 依┘
<lb ed="TX" n="0322a13"/>
<lb ed="TX" n="0322a14"/>　　　　　　　　　┌─八識心王─┐
<lb ed="TX" n="0322a15"/>　　　　　　　　　├─五類心所─┼實┐
<lb ed="TX" n="0322a16"/>　　　　　　　　　├─十一色法─┘　│　　　　　　　　　┌─阿羅漢
<lb ed="TX" n="0322a17"/>　　　　四聖六凡─┤　　　　　　　　├有爲─意識心─無爲┼─辟支覺
<lb ed="TX" n="0322a18"/>　　　　　　　　　├─分 位 假─┐　│　　　　　　　　　├─菩薩
<lb ed="TX" n="0322a19"/>　　　　　　　　　├─和 合 假─┼假┘　　　　　　　　　└─如來
<lb ed="TX" n="0322a20"/>　　　　　　　　　└─相 續 假─┘
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0323a" n="0323a"/>
<lb ed="TX" n="0323a01"/>　　　　　　　　　　　　　　　　　┌淹通世學
<lb ed="TX" n="0323a02"/>　　　　　　　　　　　　　　┌聞慧┤
<lb ed="TX" n="0323a03"/>　　　　　　　　　　　　　　│　　└博達法藏
<lb ed="TX" n="0323a04"/>　　　　　　　　　　　　　　│　　┌解決事理
<lb ed="TX" n="0323a05"/>　　　　　　　　　　　┌因智┤思慧┤
<lb ed="TX" n="0323a06"/>　　　　　　　　　　　│　　│　　└悟徹性相
<lb ed="TX" n="0323a07"/>　　　　　　　　　　　│　　│　　　　　┌施戒慧
<lb ed="TX" n="0323a08"/>　　　　　　　　　　　│　　│　　┌資糧┤
<lb ed="TX" n="0323a09"/>　　　　　　　┌出世智┤　　└修慧┤　　└忍定慧
<lb ed="TX" n="0323a10"/>　　　　　　　│　　　│　　　　　│　　┌尋思智
<lb ed="TX" n="0323a11"/>　　　　　　　│　　　│　　　　　└加行┤
<lb ed="TX" n="0323a12"/>　　　　　　　│　　　│　　　　　　　　└如實智
<lb ed="TX" n="0323a13"/>　　　　　　　│　　　│　　┌一 切 智─────┐
<lb ed="TX" n="0323a14"/>　　　　妙覺智┤　　　└智果┤道 種 智──┐　　├根本智……如理智
<lb ed="TX" n="0323a15"/>　　　　　　　│　　　　　　└一切種智──┼──┘
<lb ed="TX" n="0323a16"/>　　　　　　　│　　　┌知世間業果智─┐　│
<lb ed="TX" n="0323a17"/>　　　　　　　└救世智┤　　　　　　　├─┴───後得智……如量智
<lb ed="TX" n="0323a18"/>　　　　　　　　　　　└知出世邪歧智─┘</p></cb:div>
<lb ed="TX" n="0323a19"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">乙　三唯論的互攝</cb:mulu><head>乙　三唯論的互攝</head>
<lb ed="TX" n="0323a20"/><p cb:type="pre" xml:id="pTX01p0323a2001">　　　　　　　　　　┌迷……染……苦……凡……生……唯心論
<lb ed="TX" n="0323a21"/>　　　　心──唯性論┤
<lb ed="TX" n="0323a22"/>　　　　　　　　　　└悟……淨……樂……聖……佛……唯智論
<lb ed="TX" n="0323a23"/>　　　　　　　　　　　┌體──唯性論
<lb ed="TX" n="0323a24"/>　　　　衆生──唯心論┤
<lb ed="TX" n="0323a25"/>　　　　　　　　　　　└用──唯智論
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0324a" n="0324a"/>
<lb ed="TX" n="0324a01"/>　　　　　　　　　　┌性──唯性論
<lb ed="TX" n="0324a02"/>　　　　佛──唯智論┤
<lb ed="TX" n="0324a03"/>　　　　　　　　　　└相──唯心論</p>
<lb ed="TX" n="0324a04"/><p xml:id="pTX01p0324a0401">心佛及衆生，無差別而三；衆生心及佛，三而無差別。是謂三唯論互攝之妙法。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="TX" n="0324a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">三　三唯論之貫通</cb:mulu><head>三　三唯論之貫通</head>
<lb ed="TX" n="0324a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">甲　三唯論與大乘宗</cb:mulu><head>甲　三唯論與大乘宗</head>
<lb ed="TX" n="0324a07"/><p cb:type="pre" xml:id="pTX01p0324a0701">　　　　　　　　　　┌從「敎觀」入者…………嘉祥宗
<lb ed="TX" n="0324a08"/>　　　　眞如的唯性論┤
<lb ed="TX" n="0324a09"/>　　　　　　　　　　└從「證悟」入者…………少室宗
<lb ed="TX" n="0324a10"/>　　　　　　　　　　┌…………注重理論者……慈恩宗
<lb ed="TX" n="0324a11"/>　　　　意識的唯心論┤
<lb ed="TX" n="0324a12"/>　　　　　　　　　　└…………注重行爲者……南山宗
<lb ed="TX" n="0324a13"/>　　　　　　　　　　　　　　┌實智證現者……淸涼宗
<lb ed="TX" n="0324a14"/>　　　　　　　　　　┌智性者┤
<lb ed="TX" n="0324a15"/>　　　　　　　　　　│　　　└權智施顯者……天台宗
<lb ed="TX" n="0324a16"/>　　　　妙覺的唯智論┤
<lb ed="TX" n="0324a17"/>　　　　　　　　　　│　　　┌正報加持者……開元宗
<lb ed="TX" n="0324a18"/>　　　　　　　　　　└智相者┤
<lb ed="TX" n="0324a19"/>　　　　　　　　　　　　　　└依報引歸者……廬山宗</p></cb:div>
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0325a" n="0325a"/>
<lb ed="TX" n="0325a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">乙　三唯論與哲學</cb:mulu><head>乙　三唯論與哲學</head>
<lb ed="TX" n="0325a02"/><p xml:id="pTX01p0325a0201">哲學上唯一大事之本體論<note place="inline">亦曰元論、玄論</note>，雖各有種種的說明不同，說明到
<lb ed="TX" n="0325a03"/>「離過絕非」、畢竟平等、不可破壞、遣無可遣、立無可立的，必以佛學之眞如的唯
<lb ed="TX" n="0325a04"/>性論爲極則。哲學對於宇宙的物質現象、精神現象、生命現象、亦須有因果、生滅、
<lb ed="TX" n="0325a05"/>成壞、恆轉、分合、業用、功能、造化等關係的相當說明，其說明雖亦種種不同，而
<lb ed="TX" n="0325a06"/>佛學之意識的唯心論，實能總集其成，使種種不同之世論，皆得一容存的位置。哲學
<lb ed="TX" n="0325a07"/>之所由治者，唯在要知識實體之眞相和幻象之通性；換言之，則謂由要獲一最正確最
<lb ed="TX" n="0325a08"/>普通最永久的知識亦無不可。故近來哲學上之知識論⸺亦曰認識論，乃視本體論尤
<lb ed="TX" n="0325a09"/>爲重要。對於本體所知識者益眞確、則宇宙現象之虛渺益明顯。由之可反證宇宙現象
<lb ed="TX" n="0325a10"/>，皆由對於本體的錯誤知識所生起；理正那錯誤的知識成正確的知識，則本體洞徹現
<lb ed="TX" n="0325a11"/>象、現象洞徹本體，便理事一致了。以言正確知識，則佛學之妙覺的唯智論更是擅長
<lb ed="TX" n="0325a12"/>了。</p>
<pb ed="TX" xml:id="TX01.0001.0326a" n="0326a"/>
<lb ed="TX" n="0326a01"/><p xml:id="pTX01p0326a0101">要之、本眞如體元絕對都無認識；元無認識、故得起錯誤認識。忽起錯誤認識，
<lb ed="TX" n="0326a02"/>故將錯就錯、錯上加錯，謬種流傳，迷眼深積，錯錯相結而不解，錯錯相引而不斷，
<lb ed="TX" n="0326a03"/>故有衆生、世界、業果之相續。若自知向來之認識都錯誤了，革了那錯誤認識的命，
<lb ed="TX" n="0326a04"/>化爲眞確之知識，認識一一法自性的本體；如十字街頭撞見親阿爺一般，一絲一毫都
<lb ed="TX" n="0326a05"/>沒有錯誤了，卽爲成了佛。有了都無錯誤的認識，故不復得起錯誤；此便是卽人成佛
<lb ed="TX" n="0326a06"/>之學。成佛不是件奇怪的事，人人可卽成的，但也要有些丈夫的志量始得。</p><byline cb:type="other"><note place="inline">見海刊
<lb ed="TX" n="0326a07"/>二卷四期</note></byline></cb:div></cb:div></cb:div>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="taixu-notes">
<head>太虛大師全書 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>